Umysł
Terapeuta bez certyfikatu: jak sprawdzić kwalifikacje psychoterapeuty przed pierwszą wizytą
Zanim umówisz się na terapię, sprawdź dwie rzeczy. Po pierwsze, czy psychoterapeuta ukończył pełne, kilkuletnie szkolenie w uznanej szkole psychoterapii. Po drugie, czy figuruje na liście certyfikowan
Artykuł stworzony przy wsparciu AI.
Zanim umówisz się na terapię, sprawdź dwie rzeczy. Po pierwsze, czy psychoterapeuta ukończył pełne, kilkuletnie szkolenie w uznanej szkole psychoterapii. Po drugie, czy figuruje na liście certyfikowanych terapeutów którejś z organizacji zawodowych. Słowo „psychoterapeuta” na wizytówce nic nie gwarantuje, bo w Polsce ten tytuł nie jest w pełni chroniony prawem. Sprawdzenie zajmie ci kwadrans, a może oszczędzić miesięcy straconych sesji i pieniędzy.
Czego potrzebujesz, zanim zaczniesz szukać terapeuty
Zacznij od nazwania, z czym przychodzisz. Może to być obniżony nastrój od kilku miesięcy, napady lęku, kryzys w związku albo trudności po stracie bliskiej osoby. Nie musisz znać diagnozy. Wystarczy kilka zdań, które powiesz na pierwszym spotkaniu.
Zastanów się też nad formą pomocy. Terapia indywidualna to spotkania jeden na jeden. Terapia par pomaga, gdy problem dotyczy relacji. Terapia grupowa daje wsparcie innych osób z podobnymi trudnościami i bywa tańsza.
Przygotuj pytania, które zadasz przy zapisie albo na pierwszej sesji:
- W jakim nurcie pracujesz, na przykład poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym czy systemowym?
- Jak często odbywają się spotkania i ile trwa jedna sesja?
- Ile kosztuje sesja i jakie są zasady odwoływania wizyt?
- Jak długo zwykle trwa terapia przy problemie podobnym do mojego?
Zapisz dane, które potem sprawdzisz: imię i nazwisko terapeuty, nazwę szkoły psychoterapii i numer certyfikatu, jeśli go ma. Z taką kartką pójdzie ci szybko.
Jak sprawdzić, czy terapeuta ma ukończone szkolenie
Najprościej zapytać wprost, gdzie terapeuta się szkolił i czy szkoła ma rekomendację organizacji zawodowej. Rzetelny specjalista odpowie bez wahania, a często podaje te informacje na swojej stronie. To normalne pytanie i nikt go nie odbierze jako nieufności.
Pełne szkolenie psychoterapeutyczne trwa zwykle co najmniej cztery lata. Weekendowy kurs, kilkumiesięczne studia podyplomowe z „elementami terapii” czy warsztat online nie przygotowują do samodzielnego prowadzenia psychoterapii. Z tą wiedzą łatwiej ocenisz odpowiedź terapeuty.
Sprawdź, czy terapeuta jest na liście certyfikowanych specjalistów. Takie listy publikują na swoich stronach między innymi:
- Polskie Towarzystwo Psychiatryczne,
- Polskie Towarzystwo Psychologiczne,
- Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej.
Własne listy mają też inne towarzystwa, zrzeszające terapeutów konkretnych nurtów. Wpisz nazwisko w wyszukiwarkę na stronie organizacji, do której terapeuta deklaruje przynależność. Jeśli go tam nie ma, zapytaj dlaczego.
Czym różni się szkolenie od certyfikatu
Szkolenie to nauka zawodu, a certyfikat potwierdza egzaminem, że ktoś ten zawód opanował. Podczas szkolenia przyszły terapeuta uczy się teorii i prowadzi terapię pod nadzorem doświadczonego specjalisty, czyli superwizora. Sam też przechodzi własną terapię. To ważne, bo terapeuta musi rozumieć swoje reakcje, żeby nie przenosić ich na pacjenta.
Certyfikat wydaje organizacja zawodowa, gdy terapeuta spełni jej wymagania. Zwykle chodzi o ukończone szkolenie, odpowiednią liczbę godzin pracy z pacjentami pod superwizją i zdany egzamin. Zebranie tych godzin trwa, więc certyfikat często przychodzi kilka lat po rozpoczęciu praktyki.
Terapeuta w trakcie szkolenia albo tuż po nim może dobrze pracować, zwłaszcza gdy regularnie korzysta z superwizji. Tobie trudniej jednak ocenić jakość jego pracy. Zapytaj więc, czy jest w trakcie certyfikacji i kto jest jego superwizorem.
Co zrobić, jeśli pierwsza wizyta budzi wątpliwości
Na pierwszej sesji ty też sprawdzasz terapeutę. Zapytaj, jaką metodą będzie pracował, jakie cele widzi i jak będziecie sprawdzać postępy. Dopytaj też, jak prowadzi dokumentację i kto ma do niej dostęp.
Wyobraź sobie, że siedzisz na pierwszym spotkaniu i pytasz, gdzie terapeuta się szkolił. Słyszysz, że „papiery to formalność”, a liczy się intuicja i doświadczenie życiowe. Rozmowa szybko schodzi na inny temat. W takiej sytuacji nie musisz niczego udowadniać ani się tłumaczyć. Podziękuj, zapłać za sesję i poszukaj kogoś innego.
Uważaj także, gdy terapeuta obiecuje wyleczenie w kilka spotkań, namawia do odstawienia leków przepisanych przez psychiatrę albo proponuje kontakty towarzyskie poza gabinetem. Sygnałem ostrzegawczym jest też sytuacja, w której dużo mówi o sobie, a mało słucha ciebie.
Współpracę możesz zakończyć po jednej sesji. Szukanie terapeuty, z którym dobrze ci się rozmawia, to normalna część wyboru. Jeśli przez dłuższy czas czujesz się na sesjach źle albo nieswojo, powiedz o tym wprost. Gdy rozmowa niczego nie zmienia, zmień specjalistę.
Kiedy iść do lekarza
Psychoterapia to leczenie rozłożone w czasie. Przy niektórych objawach potrzebujesz najpierw psychiatry, a do niego na NFZ nie musisz mieć skierowania. Umów się, jeśli:
- od ponad dwóch tygodni nie masz siły wstać z łóżka, nie śpisz albo nie jesz,
- napady lęku uniemożliwiają ci pracę lub wychodzenie z domu,
- słyszysz lub widzisz rzeczy, których inni nie dostrzegają,
- sięgasz po alkohol lub inne substancje, żeby poradzić sobie z emocjami.
Jeśli myślisz o odebraniu sobie życia albo zrobieniu sobie krzywdy, zadzwoń pod 112 albo jedź na najbliższy SOR. Możesz też zadzwonić pod bezpłatny numer 116 123 dla dorosłych w kryzysie lub 116 111 dla dzieci i młodzieży.
Najczęstsze pytania
Czy każdy może nazywać się psychoterapeutą?
W praktyce tak. W Polsce tytuł psychoterapeuty nie jest w pełni chroniony prawnie i nie ma jednego państwowego rejestru. Wyjątkiem jest specjalizacja z psychoterapii dzieci i młodzieży, prowadzona w systemie ochrony zdrowia. Dlatego przy terapii dla dorosłych sprawdzaj szkolenie i obecność na listach organizacji zawodowych.
Czy psycholog to to samo co psychoterapeuta?
Psycholog ukończył pięcioletnie studia magisterskie z psychologii. Może prowadzić diagnozę, konsultacje i wsparcie psychologiczne, ale bez dodatkowego szkolenia nie jest psychoterapeutą. Psychoterapeuta przeszedł kilkuletnie szkolenie, a z wykształcenia bywa też na przykład lekarzem lub pedagogiem. Zapytaj więc o jedno i drugie.
Ile kosztuje terapia u certyfikowanego psychoterapeuty?
Prywatnie sesja kosztuje zwykle od około 150 do 300 zł. W dużych miastach zapłacisz więcej niż w mniejszych miejscowościach, a sesja pary jest droższa od indywidualnej. Terapia grupowa bywa tańsza w przeliczeniu na spotkanie. Aktualne stawki sprawdzisz na stronach gabinetów.
Terapię psychologiczną dostaniesz też na NFZ: w poradniach zdrowia psychicznego, centrach zdrowia psychicznego i ośrodkach dla dzieci i młodzieży. Na termin często czeka się długo. Zapisz się jak najwcześniej i zapytaj w rejestracji o zasady przyjęcia.
Sprawdzonych psychoterapeutów i poradnie znajdziesz w katalogu placówek i lekarzy na pomocnikmedyczny.pl. Wyszukasz ich tam po specjalizacji i mieście oraz przeczytasz opinie pacjentów.
Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.