Choroby
Jakie są nowe wytyczne dotyczące małpiej ospy? Co musisz wiedzieć?
Co zrobić, gdy podejrzewasz zakażenie mpox (małpią ospą) Zostań w domu i zadzwoń do lekarza rodzinnego albo do placówki zakaźnej. Nie jedź od razu do poczekalni, bo możesz zakazić innych pacjentów. Pr
Artykuł stworzony przy wsparciu AI.
Co zrobić, gdy podejrzewasz zakażenie mpox (małpią ospą)
Zostań w domu i zadzwoń do lekarza rodzinnego albo do placówki zakaźnej. Nie jedź od razu do poczekalni, bo możesz zakazić innych pacjentów. Przez telefon opisz objawy i powiedz, czy miałeś lub miałaś kontakt z kimś, kto zachorował.
Do czasu konsultacji zrób trzy rzeczy:
- odizoluj się w domu i ogranicz kontakt z domownikami, najlepiej korzystaj z osobnego pokoju i ręcznika,
- zakryj zmiany skórne opatrunkiem,
- nie dotykaj zmian rękami, a po każdym kontakcie z opatrunkiem umyj ręce wodą z mydłem.
Lekarz oceni, czy potrzebne jest badanie, i wskaże miejsce, gdzie możesz je zrobić. Test polega na pobraniu wymazu ze zmiany skórnej, który bada się w laboratorium. Skierowanie wystawia lekarz, a w razie wątpliwości informacji o tym, gdzie wykonuje się badanie i czy jest ono bezpłatne, udzieli placówka zakaźna, oddział NFZ lub stacja sanitarno-epidemiologiczna (sanepid).
Jak rozpoznać objawy mpox (małpiej ospy)?
Mpox, czyli małpia ospa (taką nazwę stosuje WHO), często zaczyna się podobnie jak grypa, a po kilku dniach pojawia się wysypka. Najczęstsze objawy to gorączka, bóle mięśni, powiększone węzły chłonne i zmiany na skórze. Powiększone węzły odróżniają mpox od zwykłej ospy wietrznej, przy której zdarzają się rzadziej.
Przebieg bywa jednak inny. W ostatnich ogniskach wysypka często pojawiała się bez objawów grypopodobnych albo jeszcze przed nimi. Zmiany mogły też występować tylko w okolicy odbytu i narządów płciowych, dlatego brak gorączki nie wyklucza zakażenia.
Wysypka przechodzi kilka etapów. Najpierw widać płaskie plamki, potem grudki, następnie pęcherzyki z płynem, potem krostki z treścią ropną, a na końcu strupy. Zmiany mogą pojawić się na twarzy, dłoniach, stopach, a także w okolicy narządów płciowych i odbytu. Zdarza się, że jest ich tylko kilka i wyglądają niewinnie.
Od zakażenia do pierwszych objawów mija zwykle od kilku do kilkunastu dni. Dlatego kontakt z chorym sprzed dwóch tygodni nadal ma znaczenie. Jeśli w tym czasie poczujesz się gorzej, powiedz o tym lekarzowi.
Kto jest w grupie podwyższonego ryzyka i jak się chronić?
Najbardziej narażone są osoby, które mają bliski kontakt skórny z chorym, oraz osoby z wieloma partnerami seksualnymi. Wirus przenosi się głównie przez zmiany skórne i płyny ustrojowe, dlatego dotyczy to też domowników i opiekunów osoby chorej.

Chronisz się przede wszystkim przez ograniczenie kontaktu z ryzykiem:
- nie dotykaj zmian skórnych innej osoby i unikaj bliskiego kontaktu z kimś, kto ma niewyjaśnioną wysypkę,
- pamiętaj, że prezerwatywa nie chroni w pełni, bo zmiany mogą znajdować się także na skórze niezakrytej przez prezerwatywę,
- często myj ręce wodą z mydłem albo używaj środka na bazie alkoholu,
- nie dziel z nikim ręczników, pościeli ani bielizny,
- w czasie choroby nie współżyj i unikaj kontaktu ze zwierzętami domowymi, bo wirus może się na nie przenieść.
Istnieje też szczepionka (MVA-BN), która może być zalecana osobom z grup ryzyka lub po kontakcie z chorym. Nie wiem, czy w danym momencie jest dostępna i bezpłatna dla ciebie, bo zasady się zmieniają. O kwalifikacji decyduje lekarz, a aktualne informacje o dostępności i refundacji uzyskasz w poradni, w sanepidzie oraz na stronach Ministerstwa Zdrowia i GIS.
Kiedy należy pilnie udać się do lekarza?
Zgłoś się do lekarza jeszcze tego samego dnia, gdy wysypka pojawi się w ustach albo w okolicy narządów płciowych lub odbytu. Zmiany w tych miejscach, choć częste, bywają bolesne i mogą prowadzić do powikłań, na przykład trudności w oddawaniu moczu lub stolca. Nie czekaj, aż same przejdą.
Natychmiast zgłoś się do lekarza (a w razie nasilenia objawów dzwoń pod 112 lub jedź na SOR), jeśli pojawią się objawy ze strony oka: ból, zaczerwienienie, światłowstręt lub pogorszenie widzenia. Wymagają one pilnej oceny, bo zakażenie oka grozi trwałym uszkodzeniem wzroku.
Dzwoń pod numer 112 albo jedź na SOR, gdy pojawi się któryś z tych objawów:
- gorączka powyżej 39°C, która utrzymuje się dłużej niż 2–3 dni lub nie spada mimo leków,
- duszność lub trudności z oddychaniem,
- rozległe zmiany skórne obejmujące duże partie ciała,
- splątanie, drgawki, silne osłabienie lub omdlenie.
Jeśli masz obniżoną odporność, na przykład po przeszczepie, w trakcie chemioterapii lub z nieleczonym HIV, zgłoś się do lekarza nawet przy łagodnych objawach. U takich osób choroba może przebiegać ciężej. Przed jazdą zadzwoń do placówki i uprzedź, że podejrzewasz mpox.
Czy zakażenie mpox da się leczyć?
Tak, i u większości osób wystarcza leczenie objawów. Choroba zwykle przebiega łagodnie i ustępuje sama w ciągu kilku tygodni. W domu pijesz dużo płynów, dbasz o zmiany i czekasz, aż się zagoją, a lekarz kontroluje twój stan, także telefonicznie.
Leczenie objawowe obejmuje trzy elementy:
- kontrolę gorączki i bólu lekami dostępnymi bez recepty, dobranymi z lekarzem lub farmaceutą,
- nawadnianie, czyli regularne picie wody lub innych płynów,
- pielęgnację zmian: utrzymuj je w czystości, zakrywaj i nie zdrapuj strupów.
W cięższych przypadkach lekarz może zdecydować o leku przeciwwirusowym. Takie leczenie prowadzi się zwykle w placówce zakaźnej, a decyzję podejmuje lekarz na podstawie twojego stanu i chorób współistniejących.
Najczęstsze pytania
Czy mpox przenosi się drogą kropelkową?
Główną drogą zakażenia jest bliski kontakt skórny ze zmianami chorego oraz kontakt z jego płynami ustrojowymi. Zakażenie przez kropelki jest mniej typowe, ale możliwe przy długim, bliskim kontakcie twarzą w twarz. Dlatego domownicy chorego powinni zachować ostrożność, zwłaszcza w pierwszych dniach choroby.
Czy można zachorować, jeśli mam szczepienie przeciw ospie prawdziwej?
Dawniej szczepienie przeciw ospie prawdziwej dawało pewną ochronę przed mpox. Ta ochrona nie jest jednak pełna, a u osób zaszczepionych wiele lat temu mogła osłabnąć. Zapytaj lekarza, czy w twojej sytuacji potrzebna jest dodatkowa dawka szczepionki.
Jak długo trzeba być w izolacji po zachorowaniu?
Izolacja trwa do zagojenia się wszystkich zmian skórnych, czyli do czasu, aż strupy odpadną i pod spodem pojawi się nowy naskórek. Zwykle zajmuje to kilka tygodni. Dokładny czas ustala lekarz, który ocenia stan twojej skóry.
Jeśli szukasz lekarza lub placówki zakaźnej w swojej okolicy, skorzystaj z katalogu placówek i lekarzy na pomocnikmedyczny.pl.
Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.