Terminy do specjalistów NFZ, katalog placówek medycznych i wiedza o zdrowiu

Sprawdź termin

Choroby

Jakie są nowe wytyczne dotyczące małpiej ospy? Co musisz wiedzieć?

Co zrobić, gdy podejrzewasz zakażenie mpox (małpią ospą) Zostań w domu i zadzwoń do lekarza rodzinnego albo do placówki zakaźnej. Nie jedź od razu do poczekalni, bo możesz zakazić innych pacjentów. Pr

Publikacja 7 listopada 2026

Czas czytania 6 min

Autor Redakcja PomocnikMedyczny.pl · jak powstają nasze artykuły

Artykuł stworzony przy wsparciu AI.

Osoba w jasnym domu czyta ulotkę o zdrowiu przy oknie, na stole szklanka wody

Co zrobić, gdy podejrzewasz zakażenie mpox (małpią ospą)

Zostań w domu i zadzwoń do lekarza rodzinnego albo do placówki zakaźnej. Nie jedź od razu do poczekalni, bo możesz zakazić innych pacjentów. Przez telefon opisz objawy i powiedz, czy miałeś lub miałaś kontakt z kimś, kto zachorował.

Do czasu konsultacji zrób trzy rzeczy:

  • odizoluj się w domu i ogranicz kontakt z domownikami, najlepiej korzystaj z osobnego pokoju i ręcznika,
  • zakryj zmiany skórne opatrunkiem,
  • nie dotykaj zmian rękami, a po każdym kontakcie z opatrunkiem umyj ręce wodą z mydłem.

Lekarz oceni, czy potrzebne jest badanie, i wskaże miejsce, gdzie możesz je zrobić. Test polega na pobraniu wymazu ze zmiany skórnej, który bada się w laboratorium. Skierowanie wystawia lekarz, a w razie wątpliwości informacji o tym, gdzie wykonuje się badanie i czy jest ono bezpłatne, udzieli placówka zakaźna, oddział NFZ lub stacja sanitarno-epidemiologiczna (sanepid).

Jak rozpoznać objawy mpox (małpiej ospy)?

Mpox, czyli małpia ospa (taką nazwę stosuje WHO), często zaczyna się podobnie jak grypa, a po kilku dniach pojawia się wysypka. Najczęstsze objawy to gorączka, bóle mięśni, powiększone węzły chłonne i zmiany na skórze. Powiększone węzły odróżniają mpox od zwykłej ospy wietrznej, przy której zdarzają się rzadziej.

Przebieg bywa jednak inny. W ostatnich ogniskach wysypka często pojawiała się bez objawów grypopodobnych albo jeszcze przed nimi. Zmiany mogły też występować tylko w okolicy odbytu i narządów płciowych, dlatego brak gorączki nie wyklucza zakażenia.

Wysypka przechodzi kilka etapów. Najpierw widać płaskie plamki, potem grudki, następnie pęcherzyki z płynem, potem krostki z treścią ropną, a na końcu strupy. Zmiany mogą pojawić się na twarzy, dłoniach, stopach, a także w okolicy narządów płciowych i odbytu. Zdarza się, że jest ich tylko kilka i wyglądają niewinnie.

Od zakażenia do pierwszych objawów mija zwykle od kilku do kilkunastu dni. Dlatego kontakt z chorym sprzed dwóch tygodni nadal ma znaczenie. Jeśli w tym czasie poczujesz się gorzej, powiedz o tym lekarzowi.

Kto jest w grupie podwyższonego ryzyka i jak się chronić?

Najbardziej narażone są osoby, które mają bliski kontakt skórny z chorym, oraz osoby z wieloma partnerami seksualnymi. Wirus przenosi się głównie przez zmiany skórne i płyny ustrojowe, dlatego dotyczy to też domowników i opiekunów osoby chorej.

Osoba w domu czytająca ulotkę przy stole obok szklanki wody, w jasnym świetle dziennym.
Osoby w bliskim kontakcie z chorym powinny znać zasady higieny i ochrony, dlatego warto sięgać po rzetelne informacje. Fot. https://kaboompics.com/ / Pexels

Chronisz się przede wszystkim przez ograniczenie kontaktu z ryzykiem:

  • nie dotykaj zmian skórnych innej osoby i unikaj bliskiego kontaktu z kimś, kto ma niewyjaśnioną wysypkę,
  • pamiętaj, że prezerwatywa nie chroni w pełni, bo zmiany mogą znajdować się także na skórze niezakrytej przez prezerwatywę,
  • często myj ręce wodą z mydłem albo używaj środka na bazie alkoholu,
  • nie dziel z nikim ręczników, pościeli ani bielizny,
  • w czasie choroby nie współżyj i unikaj kontaktu ze zwierzętami domowymi, bo wirus może się na nie przenieść.

Istnieje też szczepionka (MVA-BN), która może być zalecana osobom z grup ryzyka lub po kontakcie z chorym. Nie wiem, czy w danym momencie jest dostępna i bezpłatna dla ciebie, bo zasady się zmieniają. O kwalifikacji decyduje lekarz, a aktualne informacje o dostępności i refundacji uzyskasz w poradni, w sanepidzie oraz na stronach Ministerstwa Zdrowia i GIS.

Kiedy należy pilnie udać się do lekarza?

Zgłoś się do lekarza jeszcze tego samego dnia, gdy wysypka pojawi się w ustach albo w okolicy narządów płciowych lub odbytu. Zmiany w tych miejscach, choć częste, bywają bolesne i mogą prowadzić do powikłań, na przykład trudności w oddawaniu moczu lub stolca. Nie czekaj, aż same przejdą.

Natychmiast zgłoś się do lekarza (a w razie nasilenia objawów dzwoń pod 112 lub jedź na SOR), jeśli pojawią się objawy ze strony oka: ból, zaczerwienienie, światłowstręt lub pogorszenie widzenia. Wymagają one pilnej oceny, bo zakażenie oka grozi trwałym uszkodzeniem wzroku.

Dzwoń pod numer 112 albo jedź na SOR, gdy pojawi się któryś z tych objawów:

  • gorączka powyżej 39°C, która utrzymuje się dłużej niż 2–3 dni lub nie spada mimo leków,
  • duszność lub trudności z oddychaniem,
  • rozległe zmiany skórne obejmujące duże partie ciała,
  • splątanie, drgawki, silne osłabienie lub omdlenie.

Jeśli masz obniżoną odporność, na przykład po przeszczepie, w trakcie chemioterapii lub z nieleczonym HIV, zgłoś się do lekarza nawet przy łagodnych objawach. U takich osób choroba może przebiegać ciężej. Przed jazdą zadzwoń do placówki i uprzedź, że podejrzewasz mpox.

Czy zakażenie mpox da się leczyć?

Tak, i u większości osób wystarcza leczenie objawów. Choroba zwykle przebiega łagodnie i ustępuje sama w ciągu kilku tygodni. W domu pijesz dużo płynów, dbasz o zmiany i czekasz, aż się zagoją, a lekarz kontroluje twój stan, także telefonicznie.

Leczenie objawowe obejmuje trzy elementy:

  • kontrolę gorączki i bólu lekami dostępnymi bez recepty, dobranymi z lekarzem lub farmaceutą,
  • nawadnianie, czyli regularne picie wody lub innych płynów,
  • pielęgnację zmian: utrzymuj je w czystości, zakrywaj i nie zdrapuj strupów.

W cięższych przypadkach lekarz może zdecydować o leku przeciwwirusowym. Takie leczenie prowadzi się zwykle w placówce zakaźnej, a decyzję podejmuje lekarz na podstawie twojego stanu i chorób współistniejących.

Najczęstsze pytania

Czy mpox przenosi się drogą kropelkową?

Główną drogą zakażenia jest bliski kontakt skórny ze zmianami chorego oraz kontakt z jego płynami ustrojowymi. Zakażenie przez kropelki jest mniej typowe, ale możliwe przy długim, bliskim kontakcie twarzą w twarz. Dlatego domownicy chorego powinni zachować ostrożność, zwłaszcza w pierwszych dniach choroby.

Czy można zachorować, jeśli mam szczepienie przeciw ospie prawdziwej?

Dawniej szczepienie przeciw ospie prawdziwej dawało pewną ochronę przed mpox. Ta ochrona nie jest jednak pełna, a u osób zaszczepionych wiele lat temu mogła osłabnąć. Zapytaj lekarza, czy w twojej sytuacji potrzebna jest dodatkowa dawka szczepionki.

Jak długo trzeba być w izolacji po zachorowaniu?

Izolacja trwa do zagojenia się wszystkich zmian skórnych, czyli do czasu, aż strupy odpadną i pod spodem pojawi się nowy naskórek. Zwykle zajmuje to kilka tygodni. Dokładny czas ustala lekarz, który ocenia stan twojej skóry.

Jeśli szukasz lekarza lub placówki zakaźnej w swojej okolicy, skorzystaj z katalogu placówek i lekarzy na pomocnikmedyczny.pl.

Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.

Jeden mail w tygodniu

Najważniejsze zmiany w NFZ i teksty, które warto przeczytać. Bez reklam.