Choroby
Jak rozpoznać zawał serca i kiedy natychmiast wezwać pomoc?
Co zrobić, gdy pojawi się podejrzenie zawału Zadzwoń pod 112 lub 999, zanim zrobisz cokolwiek innego. Silny ucisk lub ból w klatce piersiowej, który trwa dłużej niż kilka minut, albo któremu towarzysz
Artykuł stworzony przy wsparciu AI.
Co zrobić, gdy pojawi się podejrzenie zawału
Zadzwoń pod 112 lub 999, zanim zrobisz cokolwiek innego. Silny ucisk lub ból w klatce piersiowej, który trwa dłużej niż kilka minut, albo któremu towarzyszy duszność, zimne poty czy ból promieniujący do ręki lub szczęki, to powód do wezwania karetki. Nie czekaj, aż dolegliwości miną. W zawale czas decyduje o tym, ile mięśnia serca zostanie uszkodzone.
Często pierwsza myśl brzmi: „może to przemęczenie, zaraz przejdzie”. Właśnie wtedy łatwo stracić najcenniejsze minuty. Lepiej zadzwonić niepotrzebnie, niż zwlekać, gdy to jest zawał.
Do czasu przyjazdu zespołu ratunkowego zrób tak:
- Zadzwoń pod 112 lub 999 i jasno opisz objawy, na przykład: „silny ból w klatce piersiowej od kilkunastu minut”. Podaj dokładny adres i odpowiadaj na pytania dyspozytora.
- Usiądź lub połóż się w pozycji, w której oddycha się najłatwiej, i nie wysilaj się.
- Nie prowadź samochodu i nie czekaj, aż ktoś z rodziny po ciebie przyjedzie. Wezwij karetkę.
Jeśli jesteś w domu sam, a drzwi wejściowe są zamknięte, odblokuj je tylko wtedy, gdy możesz to zrobić szybko i bez dużego wysiłku. Dzięki temu ratownicy wejdą, gdybyś stracił(a) przytomność. To wyjątek od zasady, że nie powinno się chodzić i wysilać.
Listę leków, które przyjmujesz, i dowód osobisty przygotuj tylko wtedy, gdy masz je w zasięgu ręki i nie musisz po nie wstawać. Jeśli to możliwe, powiedz o lekach ratownikom.
Jakie objawy wskazują na zawał
Najczęstszy sygnał to uporczywy ucisk, ściskanie lub pieczenie za mostkiem. Pacjenci opisują to często jako „ciężar na klatce” albo „obręcz”. Ból trwa dłużej niż 5 minut albo narasta mimo odpoczynku.
Typowe objawy zawału serca to:
- ucisk, ściskanie lub pieczenie za mostkiem, trwające dłużej niż 5 minut lub nasilające się mimo odpoczynku,
- ból promieniujący do lewego ramienia, barku, żuchwy, szyi lub pleców,
- duszność, zimne poty, nudności, wymioty, zawroty głowy albo uczucie skrajnego osłabienia i niepokoju.
Nie musisz mieć wszystkich objawów naraz. Czasem jest tylko ból w żuchwie i zimny pot. Jeśli coś jest dla ciebie nowe i niepokojące, traktuj to poważnie.
Objawy zawału bywają mniej typowe
Nie każdy zawał zaczyna się silnym, typowym bólem w klatce piersiowej. U kobiet, osób starszych i chorych na cukrzycę zamiast silnego bólu częściej pojawiają się duszność, ból żołądka, zgaga albo bardzo silne zmęczenie. Cukrzyca może osłabiać odczuwanie bólu, dlatego zawał bywa u takich osób cichszy.
Ból może być też tępy, a odczuwany jako dyskomfort w nadbrzuszu. Łatwo wtedy pomyśleć o niestrawności albo zatruciu pokarmowym. Różnica jest taka, że przy zawale dolegliwości często towarzyszy pocenie się, osłabienie albo lęk i nie mijają po zmianie pozycji ani po odpoczynku.
Brak typowego bólu nie wyklucza zawału. Przy nowych, niepokojących dolegliwościach lepiej zadzwonić, niż zgadywać.
Nie czekaj, aż objawy miną
Dzwoń od razu, jeśli objawy są nowe, nasilają się albo pojawiły się bez wyraźnej przyczyny. Nie ma znaczenia, czy zaczęły się podczas wysiłku, czy w spoczynku, na przykład gdy oglądasz telewizję albo budzisz się w nocy.
Częsty błąd to czekanie, bo ból zelżał po odpoczynku albo po tabletce. Taka poprawa może być chwilowa, bo przy ostrym niedokrwieniu serca objawy potrafią cofnąć się i wrócić. Samo ustąpienie bólu nie znaczy, że problem zniknął.
Im szybciej zacznie się leczenie, tym większa szansa na zachowanie funkcji serca. Dyspozytor zada ci kilka pytań i oceni, jak pilna jest sytuacja. Nie musisz być pewny(a) diagnozy, żeby zadzwonić.
Najczęstsze pytania
Czy mogę sam pojechać do szpitala zamiast wzywać karetkę?
Nie zaleca się tego. Karetka wykonuje EKG już na miejscu, podaje leki i może przekazać szpitalowi informację, że jedzie pacjent z podejrzeniem zawału. W razie zatrzymania krążenia zespół ratunkowy od razu udzieli pomocy, a w samochodzie nikt tego nie zrobi. Jazda z bólem w klatce piersiowej jest też ryzykowna dla ciebie i dla innych na drodze.
Co robić, jeśli bliska osoba nagle traci przytomność po bólu w klatce piersiowej?
Natychmiast zadzwoń pod 112 lub 999. Sprawdź, czy osoba oddycha prawidłowo. Jeśli nie oddycha albo oddycha nieprawidłowo, na przykład rzadko i chrapliwie, zacznij resuscytację krążeniowo-oddechową z uciskami klatki piersiowej. Dyspozytor poprowadzi cię przez telefon, więc włącz głośnik i rób to, co mówi. Jeśli w pobliżu jest defibrylator AED, poproś kogoś, żeby go przyniósł.
Czy aspiryna pomaga przy podejrzeniu zawału?
Przy podejrzeniu zawału zwykle zaleca się rozgryzienie i połknięcie zwykłej, niepowlekanej tabletki aspiryny, najczęściej w dawce 150–300 mg. Nie rób tego, jeśli jesteś uczulony(a) na aspirynę, masz czynne krwawienie, przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe lub chorujesz na chorobę wrzodową żołądka albo dwunastnicy. Aspiryna nie zastępuje wezwania pomocy. Najpierw zadzwoń pod numer alarmowy i zapytaj dyspozytora, czy ją przyjąć.
Co zrobić, jeśli mam przepisaną nitroglicerynę?
Jeśli lekarz przepisał ci nitroglicerynę i wiesz, jak ją stosować, przyjmij ją zgodnie z zaleceniami lekarza i ulotką, najlepiej siedząc. Jeśli ból nie ustępuje po jej przyjęciu, nie czekaj i nie powtarzaj dawek na własną rękę dłużej, niż wskazuje twój lekarz. Zadzwoń pod 112 lub 999, a jeśli już dzwoniłeś(aś), poinformuj dyspozytora, że lek nie pomógł. Nie bierz cudzej nitrogliceryny.
Co dzieje się po przyjeździe karetki i w szpitalu?
Zespół ratunkowy zwykle wykonuje EKG, ocenia twój stan i zaczyna leczenie na miejscu. Jeśli wynik wskazuje na zawał, jedziesz do szpitala przygotowanego do takich przypadków. Tam lekarze decydują o dalszych badaniach i leczeniu, często w trybie pilnym. Szczegóły zależą od twojego stanu i od tego, co pokażą badania.
Czy mam dzwonić, jeśli ból minął?
Tak. Ból w klatce piersiowej, który ustąpił, nadal może oznaczać ostre niedokrwienie serca, bo objawy bywają falujące. Jeśli ból trwał kilka minut lub dłużej albo towarzyszyły mu duszność, zimne poty czy promieniowanie bólu, zadzwoń pod 112 lub 999. Dyspozytor pomoże ocenić sytuację.
Jeśli potrzebujesz kardiologa w swojej okolicy, skorzystaj z katalogu placówek i lekarzy na pomocnikmedyczny.pl, gdzie wyszukasz specjalistów po mieście i opiniach pacjentów.
Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.