Choroby
Jak rozpoznać zawał, gdy nie ma typowego bólu w klatce piersiowej?
Co zrobić, gdy pojawią się niepokojące objawy Jeśli w klatce piersiowej, szczęce, ramieniu, plecach lub nadbrzuszu pojawia się ucisk, duszność, nagłe poty albo osłabienie, a dolegliwości nie ustępują
Artykuł stworzony przy wsparciu AI.
Co zrobić, gdy pojawią się niepokojące objawy
Jeśli w klatce piersiowej, szczęce, ramieniu, plecach lub nadbrzuszu pojawia się ucisk, duszność, nagłe poty albo osłabienie, a dolegliwości nie ustępują w ciągu około 5 minut, dzwoń od razu pod numer alarmowy 112 lub 999. Nie czekaj, nie prowadź samochodu i nie zakładaj, że to zgaga czy przemęczenie. Jeśli objawy są bardzo silne, narastają albo towarzyszy im omdlenie, dzwoń od razu, bez czekania na te kilka minut.
Jeśli objawy ustąpiły po kilku minutach, to też nie jest powód, by zostać w domu bez konsultacji. Taki epizod również wymaga pilnej oceny lekarskiej, o czym piszemy niżej.
Do czasu przyjazdu karetki zrób kilka prostych rzeczy:
- Zadzwoń pod 112 i opisz objawy, zamiast jechać na SOR prywatnym samochodem. Podaj adres, wiek i to, na co się skarżysz.
- Usiądź lub połóż się w wygodnej pozycji i nie wykonuj gwałtownych ruchów. Poproś kogoś bliskiego, żeby został przy tobie.
- Przygotuj się na przyjazd zespołu: odblokuj drzwi wejściowe lub poproś kogoś, by otworzył i wyszedł naprzeciw ratownikom. Przygotuj listę przyjmowanych leków, posiadaną dokumentację medyczną i wcześniejsze wyniki EKG, jeśli je masz.
- Zastosuj lek, który zalecił ci lekarz, jeśli masz go pod ręką: lek rozszerzający naczynia wieńcowe albo aspirynę. Zrób to zgodnie z jego wskazówkami. Taki lek nie zastępuje wezwania pomocy.
Aspiryna nie jest dla każdego bezpieczna, na przykład przy uczuleniu na nią, krwawieniach czy chorobie wrzodowej. Dlatego nie sięgaj po nią na własną rękę. Opisz dyspozytorowi 112, jakie masz choroby i leki, a on zdecyduje, czy zaleci ci przyjęcie aspiryny. Często dyspozytor prosi wtedy o rozgryzienie tabletki, ale zrób to dopiero po jego wyraźnym poleceniu.
Jeśli osoba z takimi objawami straci przytomność i nie oddycha prawidłowo, powiedz o tym dyspozytorowi i od razu zacznij uciskać klatkę piersiową, wykonując resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie z jego wskazówkami. Jeśli w pobliżu jest defibrylator AED, poproś kogoś, by go przyniósł, i postępuj według poleceń urządzenia.
Dlaczego zawał nie zawsze boli w klatce piersiowej
Zawał to stan, w którym tętnica zaopatrująca serce zostaje zamknięta lub bardzo mocno zwężona, więc część mięśnia przestaje dostawać wystarczającą ilość krwi. Najczęściej daje to ucisk albo uczucie ciężaru za mostkiem, które promieniuje do lewej ręki, żuchwy lub pleców. Takie objawy opisuje się jako typowe.
W praktyce nie każdy czuje to w ten sposób. U części osób, zwłaszcza u kobiet, osób starszych i chorych na cukrzycę, ból bywa słabszy, rozlany albo w ogóle go nie ma. Zamiast niego pojawia się coś, co łatwo zrzucić na inną przyczynę.
Cukrzyca z czasem uszkadza drobne nerwy i osłabia odczuwanie bólu. Dlatego u chorego na cukrzycę zawał może objawić się samą dusznością, nudnościami, wymiotami albo nagłym osłabieniem. Jeśli masz cukrzycę, traktuj takie objawy z większą czujnością niż inni.
Nietypowe objawy, które trzeba traktować poważnie
Nietypowe objawy zawału łatwo przeoczyć, bo kojarzą się z przeziębieniem, kłopotami z żołądkiem albo zmęczeniem po ciężkim tygodniu. Dlatego warto je znać, bo zawał może się zdarzyć także wtedy, gdy nie czujesz bólu w klatce.
Duszność i brak powietrza
Uczucie braku powietrza, nawet bez żadnego bólu, to jeden z częstych sygnałów. Może pojawić się przy wysiłku, na przykład na schodach, ale też w spoczynku, kiedy siedzisz na kanapie. Jeśli duszność jest nowa i nagła, nie czekaj, aż minie.
Poty, bladość i lęk
Zimne, lepkie poty, blada skóra i narastający niepokój to zestaw, który powinien cię zaalarmować. Część osób opisuje to jako uczucie zbliżającej się katastrofy. Nie wmawiaj sobie, że to atak paniki, jeśli towarzyszy temu ucisk w klatce albo duszność.
Objawy ze strony brzucha, szczęki i głowy
Zawał bywa mylony z kłopotami trawiennymi, bo daje:
- nudności i wymioty,
- ból w nadbrzuszu, czyli w górnej części brzucha, tuż pod mostkiem,
- ból szczęki albo zębów, którego dentysta nie potrafi wytłumaczyć,
- nagłe, niewyjaśnione zmęczenie,
- zawroty głowy.
Jedna taka dolegliwość sama w sobie rzadko oznacza zawał. Razem, w połączeniu z uciskiem, dusznością lub potami, to powód, żeby zadzwonić pod 112.
Dlaczego nie warto czekać na ustąpienie dolegliwości
Liczy się każda minuta. Im szybciej lekarze udrożnią zamkniętą tętnicę i przywrócą przepływ krwi, tym mniejsza część mięśnia serca obumrze na stałe. Zniszczona tkanka nie odrasta, a od jej ilości zależy później wydolność serca.
Wyobraź sobie, że wieczorem czujesz ucisk w klatce i zaczynasz się pocić. Po kilku minutach robi się lżej, więc myślisz: „przeszło, położę się”. To właśnie ten moment, w którym najłatwiej stracić czas. Objawy mogą na chwilę ustąpić, a zawał w tym czasie nadal postępuje. Brak bólu nie oznacza bezpieczeństwa.
Wezwanie karetki ma też praktyczną przewagę nad jazdą na SOR. Zespół ratunkowy wykonuje EKG już na miejscu i może rozpocząć leczenie w drodze do szpitala. Często uprzedza też szpital, że wiezie pacjenta z podejrzeniem zawału, więc zespół czeka na ciebie przygotowany. Własny samochód takiej przewagi nie daje, a jeśli stan się pogorszy w trakcie jazdy, zostajesz bez pomocy.
Najczęstsze pytania
Czy mogę pojechać na SOR własnym samochodem?
Nie. Przy podejrzeniu zawału wezwij karetkę pod 112, bo zespół ratunkowy może wykonać EKG i rozpocząć leczenie już na miejscu. Nie prowadź też samodzielnie, nawet jeśli czujesz się na tyle dobrze, żeby usiąść za kierownicą.
Czy kobiety mają inne objawy zawału niż mężczyźni?
Często tak. U kobiet częściej występują duszność, nudności, ból pleców lub żuchwy, zmęczenie i niepokój, a ból w klatce bywa słabszy albo niewyraźny. Ponieważ taki obraz łatwo pomylić z grypą lub stresem, kobiety zgłaszają się po pomoc później. Nie odkładaj telefonu na 112 tylko dlatego, że objawy nie wyglądają jak z filmu.
Co zrobić, jeśli objawy ustąpiły po kilku minutach?
Nadal potrzebujesz pilnej oceny lekarskiej, bo tylko EKG i badania krwi mogą wykluczyć zawał. Najbezpieczniej zadzwoń pod 112 i opisz, co się działo. Jeśli dyspozytor uzna, że karetka nie jest konieczna, zastosuj się do jego wskazówek. Na SOR powinna cię wtedy zawieźć inna osoba, a nie ty sam. Ustąpienie dolegliwości nie jest dowodem, że wszystko jest w porządku.
Jeśli po przebytym epizodzie potrzebujesz konsultacji kardiologicznej, skorzystaj z katalogu placówek i lekarzy na pomocnikmedyczny.pl, wyszukując według specjalizacji i miasta.
Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.